Archiwum O językach

Zagadka przeszłości – odszyfrowanie hieroglifów I

16 lipca 2015

Pod koniec I wieku p.n.e. cywilizacja Egiptu chyli się ku upadkowi – coraz mocniejsze na arenie politycznej są Grecja i Rzym i coraz szersze są również ich wpływy kulturowe. Starożytny Egipt był wówczas postrzegany jako paradoksalna mieszanka barbarzyństwa i wiedzy, niesamowitych odkryć oraz rozwiązań technicznych. Egipcjanie byli postrzegani jako twórcy pisma, chociaż nikt nie był w stanie odczytać żadnych inskrypcji hieroglificznych, tak jak […]

Więcej

Czy język może umrzeć?

W tytule użyto sformułowania „umrzeć” w odniesieniu do języka, traktując język na równi z żywymi istotami. Oczywiście, można by pomyśleć, że to pewna metafora: kiedy mówimy o śmierci języka, mamy na myśli de facto śmierć jego ostatniego natywnego użytkownika. Jednak nie jest tak do końca. Języki rodzą się w społecznościach i bez nich przetrwać nie mogą, ale rozwijają się i zmieniają tak, jak każda żywa istota. Poza tym, język […]

Więcej

Znikające języki

W roku 1992 roku zmarł Tevfik Esenç, ostatni użytkownik języka ubyskiego, niegdyś powszechnie znanego na terytorium północnego Kaukazu. Był jedyną osobą w wiosce Haci Osman, która posługiwała się tym językiem płynnie, jednak nie zdołał przekazać go swoim dzieciom – wszyscy jego synowie mówią już tylko po turecku. (Pod tym linkiem znajdą Państwo adres do nagrania z odpowiadaniem w ubyskim http://www.youtube.com/watch?v=vRj-8oCmnkU). Jeszcze za życia, Esenç stworzył […]

Więcej

Czy mogę mieć to na piśmie?

22 lutego 2015

Posługujemy się pismem na co dzień bezrefleksyjnie. Czytamy gazety, podręczniki, czytamy strony w Internecie. Zazwyczaj nie zwracamy uwagi na pismo samo w sobie – jest ono raczej przezroczystym pośrednikiem informacji. Nie pamiętamy już jak wiele wysiłku kosztuje nauka pisania i czytania alfabetu łacińskiego– a co dopiero nauka pisania w Chinach czy Japonii! Dopiero kiedy widzimy tekst w nieznanym dla nas piśmie, tekst, który jest […]

Więcej

Nie taka znowu nowa lingwistyka

Wbrew pozorom lingwistyka rekreacyjna nie jest niczym nowym. Zabawy językiem i tworzenie zagadek ćwiczących umysł tworzono na długo zanim lingwistyka rekreacyjna pojawiła się na świecie. Wśród starożytnych zagadek  znaleźć można palindromy, anagramy, oksymorony, szarady i szyfry. Poniżej kilka przykładów takich zabaw z łaciny! ŁACIŃSKI REBUS 1. (Kim jest) HOMO TRIVM LITERARVM /Plautus/ dosłowne tł. ‘Człowiek trzech liter’? 2. Odpowiedz na pytanie: […]

Więcej

Jak powstaje nowe pismo? O sylabariuszu czirokeskim

21 lutego 2015

Kiedy mowa jest o narodzinach pisma, myślimy zazwyczaj o zamierzchłych czasach, o sumeryjskich klinach, egipskich hieroglifach, chińskich znakach, majańskich glifach. Tymczasem istnieją systemy zapisu, które powstały całkiem niedawno. Zazwyczaj były one wymyślane przez misjonarzy i językoznawców, aby można było utrwalić teksty w językach, których użytkownicy sami nie wykształcili piśmiennictwa. Ciekawym wypadkiem na tym tle jest sylabariusz czirokeski (sylabariusz to taki system pisma, w którym […]

Więcej

Przybij piątkę!

Większość systemów liczebnikowych na świecie opiera się na liczbie dziesięć, jednak w różnych zakątkach świata możemy natknąć się systemy bazujące na innych liczbach. Często, podobnie jak system dziesiętny, powstały w powiązaniu z naszym ciałem, a dokładnie tymi jego elementami, za pomocą których możemy wskazać, o jaką wielkość nam chodzi. Od liczby naszych palców wywodzi się także system piątkowy – jest to system krótszego zasięgu niż dziesiętny, co […]

Więcej

Żyjemy w świecie liczby dziesięć

Kiedy liczymy w jakimś języku, wykorzystujemy jego system liczebnikowy, czyli słowa nazywające kolejne liczby. Zapamiętywanie innego słowa dla każdej liczby bardzo obciążałoby naszą pamięć – na szczęście zwykle wystarczy zapamiętać kilka podstawowych elementów, z których możemy tworzyć kolejne liczebniki. Najważniejszym takim elementem jest baza, którą wykorzystujemy do nazywania większych liczb. Dla większości języków świata taką bazą jest liczba dziesięć: […]

Więcej