Archiwum O językach

Malowidło jaskiniowe Do-It-Yourself

9 października 2018

We wrześniowej prasie przeczytać można było o odkryciu najstarszego rysunku świata – na południu Afryki, na wschód od Kapsztadu odnaleziono skalny obłupek, a na nim przypominający hasztag znak sprzed około 73 tysięcy lat. To bardzo ważne odkrycie, ponieważ do tej pory uważano, że sztuka, czy to realistyczna, czy to abstrakcyjna, to wynalazek ostatnich 40 tysięcy lat – a to z jej rozwojem (i użyciem narzędzi) wiążemy wykształcenie się i rozwój języka! […]

Więcej

Zagadka przeszłości – odszyfrowanie hieroglifów I

16 lipca 2015

Pod koniec I wieku p.n.e. cywilizacja Egiptu chyli się ku upadkowi – coraz mocniejsze na arenie politycznej są Grecja i Rzym i coraz szersze są również ich wpływy kulturowe. Starożytny Egipt był wówczas postrzegany jako paradoksalna mieszanka barbarzyństwa i wiedzy, niesamowitych odkryć oraz rozwiązań technicznych. Egipcjanie byli postrzegani jako twórcy pisma, chociaż nikt nie był w stanie odczytać żadnych inskrypcji hieroglificznych, tak jak […]

Więcej

Czy język może umrzeć?

W tytule użyto sformułowania „umrzeć” w odniesieniu do języka, traktując język na równi z żywymi istotami. Oczywiście, można by pomyśleć, że to pewna metafora: kiedy mówimy o śmierci języka, mamy na myśli de facto śmierć jego ostatniego natywnego użytkownika. Jednak nie jest tak do końca. Języki rodzą się w społecznościach i bez nich przetrwać nie mogą, ale rozwijają się i zmieniają tak, jak każda żywa istota. Poza tym, język […]

Więcej

Znikające języki

W roku 1992 roku zmarł Tevfik Esenç, ostatni użytkownik języka ubyskiego, niegdyś powszechnie znanego na terytorium północnego Kaukazu. Był jedyną osobą w wiosce Haci Osman, która posługiwała się tym językiem płynnie, jednak nie zdołał przekazać go swoim dzieciom – wszyscy jego synowie mówią już tylko po turecku. (Pod tym linkiem znajdą Państwo adres do nagrania z odpowiadaniem w ubyskim http://www.youtube.com/watch?v=vRj-8oCmnkU). Jeszcze za życia, Esenç stworzył […]

Więcej

Czy mogę mieć to na piśmie?

22 lutego 2015

Posługujemy się pismem na co dzień bezrefleksyjnie. Czytamy gazety, podręczniki, czytamy strony w Internecie. Zazwyczaj nie zwracamy uwagi na pismo samo w sobie – jest ono raczej przezroczystym pośrednikiem informacji. Nie pamiętamy już jak wiele wysiłku kosztuje nauka pisania i czytania alfabetu łacińskiego– a co dopiero nauka pisania w Chinach czy Japonii! Dopiero kiedy widzimy tekst w nieznanym dla nas piśmie, tekst, który jest […]

Więcej

Nie taka znowu nowa lingwistyka

Wbrew pozorom lingwistyka rekreacyjna nie jest niczym nowym. Zabawy językiem i tworzenie zagadek ćwiczących umysł tworzono na długo zanim lingwistyka rekreacyjna pojawiła się na świecie. Wśród starożytnych zagadek  znaleźć można palindromy, anagramy, oksymorony, szarady i szyfry. Poniżej kilka przykładów takich zabaw z łaciny! ŁACIŃSKI REBUS 1. (Kim jest) HOMO TRIVM LITERARVM /Plautus/ dosłowne tł. ‘Człowiek trzech liter’? 2. Odpowiedz na pytanie: […]

Więcej

Jak powstaje nowe pismo? O sylabariuszu czirokeskim

21 lutego 2015

Kiedy mowa jest o narodzinach pisma, myślimy zazwyczaj o zamierzchłych czasach, o sumeryjskich klinach, egipskich hieroglifach, chińskich znakach, majańskich glifach. Tymczasem istnieją systemy zapisu, które powstały całkiem niedawno. Zazwyczaj były one wymyślane przez misjonarzy i językoznawców, aby można było utrwalić teksty w językach, których użytkownicy sami nie wykształcili piśmiennictwa. Ciekawym wypadkiem na tym tle jest sylabariusz czirokeski (sylabariusz to taki system pisma, w którym […]

Więcej

Przybij piątkę!

Większość systemów liczebnikowych na świecie opiera się na liczbie dziesięć, jednak w różnych zakątkach świata możemy natknąć się systemy bazujące na innych liczbach. Często, podobnie jak system dziesiętny, powstały w powiązaniu z naszym ciałem, a dokładnie tymi jego elementami, za pomocą których możemy wskazać, o jaką wielkość nam chodzi. Od liczby naszych palców wywodzi się także system piątkowy – jest to system krótszego zasięgu niż dziesiętny, co […]

Więcej

Żyjemy w świecie liczby dziesięć

Kiedy liczymy w jakimś języku, wykorzystujemy jego system liczebnikowy, czyli słowa nazywające kolejne liczby. Zapamiętywanie innego słowa dla każdej liczby bardzo obciążałoby naszą pamięć – na szczęście zwykle wystarczy zapamiętać kilka podstawowych elementów, z których możemy tworzyć kolejne liczebniki. Najważniejszym takim elementem jest baza, którą wykorzystujemy do nazywania większych liczb. Dla większości języków świata taką bazą jest liczba dziesięć: […]

Więcej